Khi tôi nhận được tin Neuralink – công ty não-máy tính của Elon Musk – được giao dịch ở mức định giá 42 tỷ USD trên thị trường thứ cấp, tôi đã phải dừng lại. 42 tỷ. Con số này lớn hơn tổng vốn hóa của hầu hết các giao thức DeFi hàng đầu. Và nó đến từ một công ty chưa có doanh thu, chưa có sản phẩm thương mại, chỉ mới bắt đầu thử nghiệm lâm sàng trên người. Điều này gợi cho tôi nhớ đến những ngày đầu của Ethereum khi mọi người định giá nó dựa trên giấc mơ, không phải dữ liệu. Nhưng liệu giấc mơ có đáng giá 42 tỷ?
Hãy bắt đầu với bối cảnh. Neuralink đang phát triển giao diện não-máy tính (BCI) cấy ghép, với thiết bị N1 có 1024 điện cực, sạc không dây và được phẫu thuật bằng robot tự động. Đây là một bước nhảy vọt so với các BCI thế hệ cũ như Utah array. Vào tháng 5/2023, FDA đã cấp phép IDE cho nghiên cứu khả thi sớm trên người. Đến nay, Neuralink đã cấy ghép thành công cho ít nhất hai bệnh nhân. Nhưng vẫn còn quá sớm để kết luận về hiệu quả.
Vậy điều gì thúc đẩy mức định giá 42 tỷ? Đó không phải là định giá dựa trên dòng tiền hiện tại, mà là định giá của một nền tảng công nghệ có khả năng thay đổi cuộc chơi trong lĩnh vực thần kinh học. Nếu Neuralink thành công, nó có thể điều trị liệt, mù, trầm cảm, và thậm chí tăng cường nhận thức. Thị trường tiềm năng là hàng trăm tỷ đô la. Nhưng xác suất thành công là cực kỳ thấp.
Từ góc nhìn của một người đã làm việc với các giao thức phi tập trung, tôi thấy sự tương đồng rõ rệt: cả blockchain và BCI đều là những công nghệ nền tảng có khả năng tái cấu trúc các ngành công nghiệp hiện tại. Nhưng blockchain đã trải qua nhiều chu kỳ thất bại trước khi tìm được product-market fit. Neuralink cũng vậy. Điểm khác biệt là Neuralink phải đối mặt với rào cản pháp lý và y sinh khắc nghiệt hơn nhiều.
Phân tích kỹ thuật cho thấy: Trong số 8 chiều phân tích mà tôi thường sử dụng để đánh giá các dự án công nghệ sinh học, Neuralink đạt điểm cao ở mức độ đổi mới (first-in-class) và nhu cầu lâm sàng chưa được đáp ứng. Nhưng điểm yếu nằm ở khả năng thương mại hóa và chi phí. Ngay cả khi được FDA chấp thuận, làm thế nào để bảo hiểm chi trả một thiết bị có giá 100.000 USD? Điều này tương tự như vấn đề chi phí gas trên Ethereum – nếu quá đắt, chỉ người giàu mới dùng được.
Một góc nhìn phản trực giác: Có thể 42 tỷ USD không phải là quá đắt nếu bạn coi Neuralink như một quyền chọn mua vào tương lai của loài người. Nhưng với tư cách một nhà đầu tư, tôi không thể bỏ qua rủi ro thất bại lên tới 90%. Trong thế giới crypto, chúng ta đã thấy nhiều dự án với định giá cao rồi sụp đổ chỉ sau một đêm. Neuralink cũng có thể chịu số phận tương tự nếu một bệnh nhân gặp biến chứng nghiêm trọng.
Takeaway của tôi: Neuralink là một canh bạc lớn, nhưng nó đại diện cho một tầm nhìn mà tôi tin tưởng – nơi công nghệ và sinh học hòa quyện. Đối với các nhà đầu tư, hãy coi nó như một khoản đầu tư mạo hiểm, không phải là một cổ phiếu blue-chip. Và đừng quên rằng, ngay cả khi Neuralink thất bại, những bài học từ nó sẽ thúc đẩy toàn bộ ngành BCI tiến lên. Giống như Ethereum đã làm cho blockchain, Neuralink đang mở đường cho kỷ nguyên não-máy tính.