Hook
Tháng 6 năm 2026, Core Scientific – một trong những công ty khai thác Bitcoin lớn nhất tại Mỹ – chính thức thông báo chấm dứt hợp đồng mua chip đào 3nm từ Block (công ty của Jack Dorsey), và chấp nhận trả khoản phạt 41,9 triệu USD. Không chỉ dừng lại ở đó, Core Scientific đồng thời ký hợp đồng 15 năm với AMD để cho thuê hạ tầng trung tâm dữ liệu phục vụ AI, dự kiến mang về 14 tỷ USD doanh thu. Một động thái khiến cả ngành giật mình: tại sao một gã khổng lồ khai thác lại sẵn sàng “đốt” hàng chục triệu đô la để từ bỏ một công nghệ mới, và chuyển hướng sang AI?
Context
Block (trước đây là Square) bắt đầu dự án chip đào Bitcoin với tên gọi Proto từ năm 2021, với tham vọng tạo ra một giải pháp khai thác phi tập trung hơn, giảm phụ thuộc vào các nhà sản xuất Trung Quốc như Bitmain hay MicroBT. Năm 2023, Block công bố chip 3nm, tuyên bố đạt hiệu suất 15 Exahash. Core Scientific là khách hàng đầu tiên và duy nhất đặt mua số lượng lớn. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một năm sau khi nhận hàng, Core Scientific quyết định “cắt đứt” – một dấu hiệu rõ ràng cho thấy chip của Block không đáp ứng kỳ vọng về hiệu suất hoặc kinh tế.
Thực tế, Core Scientific đã trải qua cuộc tái cấu trúc sau khi phá sản năm 2022. Họ đang chuyển mình từ một công ty khai thác Bitcoin thuần túy thành nhà cung cấp hạ tầng AI. Việc ký hợp đồng với AMD là minh chứng rõ ràng: Bitcoin mining không còn là “câu chuyện” hấp dẫn nhất để đầu tư nguồn lực.
Core
Khi tôi — Hồ Thảo, một Narrative Hunter đã theo dõi thị trường từ năm 2017 — nhìn vào câu chuyện này, tôi thấy một vòng đời giống hệt những gì tôi từng chứng kiến ở ICO năm 2018. Block đã vẽ ra một câu chuyện đẹp: “chip 3nm tự chủ, phi tập trung, thách thức Bitmain”. Nhưng câu chuyện đó đã chạm vào đâu? Vào lòng tự hào của cộng đồng Bitcoin, vào khao khát thoát khỏi sự thống trị của Trung Quốc. Nhưng khi sản phẩm thực tế được đem ra so sánh với đối thủ, nó thất bại.
Bằng chứng? Core Scientific sẵn sàng trả 41,9 triệu USD để hủy hợp đồng — một khoản tiền lớn nhưng vẫn rẻ hơn việc tiếp tục vận hành những cỗ máy kém hiệu quả. Nếu chip của Block thực sự vượt trội, không một công ty khai thác nào lại từ bỏ.
Hơn nữa, Block không chỉ thất bại ở chip. Trong 5 năm qua, Jack Dorsey đã đầu tư vào hàng loạt dự án crypto: Tidal (nhạc), TBD/Web5 (danh tính phi tập trung), Bitkey (ví tự quản), Bitchat (mạng xã hội). Tất cả đều kết thúc trong thất bại hoặc bị đóng cửa. Cổ phiếu Block giảm 68% trong 5 năm. Công ty cũng phải nộp phạt hàng trăm triệu USD vì vi phạm quy định chống rửa tiền và xử lý gian lận tại Cash App.
Contrarian
“Block có một pipeline nhu cầu lành mạnh” – đó là tuyên bố của công ty khi hợp đồng với Core Scientific bị hủy. Nhưng nếu pipeline thực sự lành mạnh, tại sao không có khách hàng mới nào lên tiếng? Tôi nghi ngờ những tuyên bố này chỉ là cách Block cố gắng duy trì câu chuyện để tránh mất niềm tin từ nhà đầu tư.
Thực tế, ngành chip đào Bitcoin đang là cuộc chơi của những “cá mập” thực sự: Bitmain chiếm 70-80% thị phần, MicroBT chiếm 15-25%. Một công ty như Block, với kinh nghiệm phần mềm và thanh toán, bước vào lĩnh vực bán dẫn — vốn đòi hỏi chuỗi cung ứng khổng lồ, R&D hàng tỷ đô la và quan hệ đối tác chặt chẽ với TSMC — là một canh bạc rủi ro cao. Và họ đã thua.
Mặt khác, từ góc nhìn của một người từng mất tiền trong vụ FTX và học được bài học về “tâm lý đám đông”, tôi thấy câu chuyện của Block giống hệt: một người kể chuyện có uy tín (Jack Dorsey) dùng niềm tin để huy động vốn, nhưng sản phẩm cuối cùng không đáp ứng được kỳ vọng.
Takeaway
Điều gì xảy ra tiếp theo? Core Scientific đã đi trước thị trường khi chuyển từ Bitcoin sang AI. Tôi tin rằng nhiều công ty khai thác lớn khác như Marathon, Riot Platforms sẽ noi gương. Bitcoin mining đang mất dần “câu chuyện” của riêng nó — không còn là cuộc cách mạng tài chính, mà chỉ là một ngành công nghiệp nặng, cạnh tranh khốc liệt. Và khi AI mang lại lợi nhuận ổn định hơn, dòng vốn sẽ chảy đi.
Còn Block? Proto có thể sẽ bị đóng cửa hoặc bán lại cho bên thứ ba. Jack Dorsey sẽ phải đối mặt với câu hỏi: liệu ông có tiếp tục đánh cược vào những câu chuyện không có thực tế hỗ trợ, hay quay về với cốt lõi là thanh toán? Là một Narrative Hunter, tôi biết rằng: “Người kể chuyện giỏi nhất không phải là người vẽ ra giấc mơ, mà là người mang lại giá trị thực.” Block đã thất bại trong việc biến câu chuyện 3nm thành hiện thực. Và thị trường, một lần nữa, đã cho chúng ta thấy: công nghệ cứng không thể bị đánh bại chỉ bằng bài PR.
— Root: Phát hiện sớm vòng đời của một ảo tưởng: từ chip 3nm “thay đổi cuộc chơi” đến hợp đồng bị hủy. — Root: Thất bại với ICO năm 2018 dạy tôi rằng không tin vào lời hứa, chỉ tin vào người kể chuyện đã đi qua được thử thách.