Core Scientific bỏ rơi Block: Bitcoin mining đang chảy máu chất xám vào tay AI

Vào một buổi sáng tháng 7, các nhà đầu tư thức dậy với một tin khiến họ không khỏi bàng hoàng. Core Scientific, một trong những ông lớn của ngành đào Bitcoin tại Hoa Kỳ, tuyên bố chấm dứt toàn bộ hợp đồng mua chip đào từ Block – công ty của tỷ phú Jack Dorsey. Không chỉ dừng lại ở đó, họ còn chấp nhận nộp một khoản tiền phạt lên tới 41,9 triệu USD để được quyền rút lui. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, con số đó nói lên rất nhiều điều. Rõ ràng, Core Scientific đang cho thấy rằng việc giữ hợp đồng với Block còn tốn kém hơn cả việc phải trả tiền đền bù. Câu chuyện bắt đầu từ giữa năm 2025, khi Block công bố dòng chip Proto với tiến trình 3nm ấn tượng, hứa hẹn đem lại hiệu suất lên tới 15 Exahash. Đây là nỗ lực của Jack Dorsey nhằm cạnh tranh với hai ông lớn thống trị thị trường máy đào là Bitmain và MicroBT. Core Scientific, với tham vọng mở rộng công suất, đã trở thành khách hàng đầu tiên ký hợp đồng mua số lượng lớn. Phải nói ở thời điểm đó, thị trường coi đây là một bước tiến mới, một cuộc chơi có thể thay đổi cục diện ngành. Thương hiệu của Jack Dorsey và công nghệ 3nm khiến giới đầu tư cảm thấy phấn khích. Nhưng sau khi sản phẩm được bàn giao và thử nghiệm, niềm tin nhanh chóng bị thay thế bởi sự thất vọng. Hiệu suất thực tế không đạt kỳ vọng, hoặc chi phí vận hành quá cao, khiến lợi nhuận trở thành con số âm. Một khi bài toán kinh tế không chạm được, mọi câu chuyện hoành tráng đều sụp đổ. Đứng ở góc độ kỹ thuật, sự thất bại của Block không có gì là khó hiểu. Trong thị trường máy đào Bitcoin, Bitmain đang nắm giữ tới 70-80% thị phần, MicroBT chiếm khoảng 15-25%. Hai ông lớn này đã xây dựng được một hệ sinh thái vững chắc với chuỗi cung ứng hoàn hảo, giá thành cạnh tranh, và mối quan hệ sâu rộng với các thợ đào. Họ không chỉ bán phần cứng, họ còn cung cấp dịch vụ hậu mãi, tư vấn vận hành, và sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Trong khi đó, Block dù có nguồn lực lớn, vẫn chỉ là một tân binh. Một sản phẩm chip 3nm có thể ấn tượng trên giấy tờ, nhưng lại thiếu một hệ sinh thái đi kèm. Khi Core Scientific rời đi, Block không còn một khách hàng nào khác để bán số chip đó. Một cỗ máy không có người mua chỉ là một khối kim loại đắt tiền. Trong khi Block suy sụp, Core Scientific lại cho thấy một chiến lược vô cùng ráo riết. Họ không chỉ bỏ rơi Block, mà ngay lập tức ký hợp đồng với AMD trong vòng 15 năm, trị giá ước tính lên đến 14 tỷ USD, để chuyển đổi các cơ sở hạ tầng của mình sang phục vụ điện toán AI. Đây không đơn thuần là một thương vụ; đây là một sự tái cấu trúc toàn diện. Core Scientific không còn tự nhận mình là một công ty đào coin, mà là một nhà vận hành trung tâm dữ liệu. Họ đang đặt cược rằng tương lai của ngành nằm trong tay AI, chứ không phải trong những cỗ máy tính toán lãng phí năng lượng cho việc bảo vệ mạng lưới Bitcoin. Điều này phản ánh một xu hướng lớn hơn: nhiều công ty đào khác cũng đang lặng lẽ chuyển hướng. Họ đưa các nguồn lực tốt nhất sang AI, nơi có nhu cầu vô hạn và mức sinh lời vượt trội. Câu chuyện này gửi đi một tín hiệu đáng lo ngại cho cộng đồng Bitcoin. Khi các công ty đào lớn nhất lần lượt bỏ đi, hash rate của mạng lưới sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Bitcoin phụ thuộc vào sức mạnh tính toán từ các thợ đào để bảo vệ an toàn. Nếu lợi nhuận từ đào coin ngày càng mỏng và không hấp dẫn bằng việc cho thuê GPU hay vận hành trung tâm dữ liệu AI, thì sẽ không ai muốn gắn bó với Bitcoin nữa. Đây không phải là một dự đoán xa vời. Ngay cả những công ty có truyền thống lâu đời như Core Scientific – với từng trải qua phá sản – cũng sẵn sàng chuyển bước. Họ nhìn thấy một cuộc đua marathon, và họ không muốn ở lại với một chiếc xe đã hỏng. Một điểm quan trọng mà nhiều người bỏ qua đó là chi phí phát triển. Sản xuất chip 3nm đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và thời gian dài. Đây không phải là một dự án có thể rút ngắn hay làm lại. Khi Core Scientific hủy hợp đồng, Block đã phải ghi nhận một khoản lỗ lớn từ việc tồn kho. Họ không thể bán số chip đó cho các công ty khác vì hầu hết các thợ đào lớn đều đã có mối quan hệ với Bitmain hoặc MicroBT. Ngay cả khi giảm giá mạnh, danh tiếng của Block đã bị tổn hại, và không ai tin tưởng vào hiệu năng thực tế của sản phẩm. Nhìn vào những gì đang xảy ra, có thể dự đoán rằng Block sẽ sớm khai tử mảng sản xuất chip đào để tập trung vào thanh toán và công nghệ tài chính. Cần phải nhìn nhận vấn đề từ lăng kính vĩ mô. Sự chuyển dịch từ Bitcoin mining sang AI không chỉ là sự lựa chọn của Core Scientific. Các tập đoàn lớn như Amazon, Google, Microsoft đang thâu tóm phần lớn nguồn cung năng lượng dành cho trung tâm dữ liệu. Các quỹ đầu tư cũng bắt đầu đòi hỏi các công ty niêm yết phải có chiến lược rõ ràng về AI. Trong bối cảnh đó, một công ty chỉ biết đến bitcoin mining sẽ bị xem là lỗi thời. Điều này tạo ra một áp lực khổng lồ buộc các công ty phải thay đổi nếu không muốn mất nguồn vốn. Và sự thay đổi đó, về lâu dài, sẽ làm suy yếu nền tảng an ninh của Bitcoin. Đây là một mối lo thực sự, không phải là một lời phóng đại. Nhưng ta cần nhìn nhận câu chuyện này một cách công bằng. Phần lớn truyền thông có xu hướng chế nhạo Jack Dorsey, cho rằng ông đã thất bại. Tôi nghĩ rằng hành động của Core Scientific không chỉ nói về sự thất bại của Block, mà còn nói về một sự mất cân bằng nguy hiểm trong hệ sinh thái Blockchain. Hãy nhớ lại năm 2022, Core Scientific từng phải nộp đơn phá sản vì mở rộng quá nhanh trong bối cảnh giá Bitcoin sụt giảm. Giờ đây, họ lại đặt cược toàn bộ vào một thị trường AI đang nóng lên từng ngày. Liệu có khả năng AI đang ở trong một bong bóng khổng lồ? Nếu nhu cầu về AI tăng trưởng chậm lại, những hợp đồng trị giá 14 tỷ USD kia có thể trở thành gánh nặng, đẩy họ đến bờ vực một lần nữa. Lúc đó, họ sẽ quay lại với bitcoin mining như một chiếc phao cứu sinh. Lịch sử không lặp lại, nhưng nó có vần điệu. Và một bài học đồng thời cho chúng ta là: phần cứng vẫn là lĩnh vực tàn khốc nhất. Công nghệ không phải là thứ duy nhất quyết định sự thành bại. Vậy điều gì là quan trọng nhất trong câu chuyện này? Đó là hãy luôn theo dõi dòng tiền. Khi Core Scientific đồng ý trả 41,9 triệu USD để thoát khỏi Block, họ đã dùng chính số tiền đó để nói rõ rằng: tương lai của họ không dành cho những con chip đào. Còn khi họ ký hợp đồng với AMD, họ chỉ cho bạn biết nơi họ sẽ đi tiếp. Còn Bitcoin, liệu nó có thể giữ chân được các kỹ sư của mình trước sức hút của AI? Câu trả lời có thể sẽ định hình toàn bộ ngành công nghiệp trong thập kỷ tới. Tôi muốn chia sẻ một chút kỷ niệm cá nhân. Năm 2017, tôi từng đổ hết 800 đô la tiết kiệm vào token của một dự án tên là Enigma, bởi tin vào tầm nhìn của đội ngũ. Kết quả là tôi mất 90% số tiền chỉ sau ba tháng. Từ đó, tôi học được cách phân biệt giữa câu chuyện hay và sản phẩm tốt. Block rất giỏi xây dựng câu chuyện, nhưng khi sản phẩm bị bỏ rơi, mọi thứ sụp đổ. Đây là một lời nhắc nhở cho tất cả chúng ta: trong thế giới tiền số, kỹ thuật và sự vận hành tốt hơn mọi lời hứa hẹn. Nhà đầu tư thông minh là người biết nhìn vào kết quả hơn là màu sắc của đội ngũ. Tôi vẫn nhớ có lần đặt câu hỏi trên một diễn đàn lớn: Liệu Bitcoin có phải là một ngành công nghiệp già cỗi? Rất nhiều người phản đối, nhưng họ chỉ thể hiện niềm tin chứ không đưa ra bằng chứng. Hãy để dữ liệu tự nói. 41,9 triệu USD là con số mà Core Scientific sẵn sàng trả để được rời đi. 14 tỷ USD là con số mà họ đặt cược để đi tới miền đất mới. Con số nào có trọng lượng hơn? Tôi nghĩ câu trả lời đã rõ.